ปิดตำนานออกคุกไว! ราชทัณฑ์สั่งคดีประหารขังลืม 25 ปี

สถาบันตุลาการหรือศาลที่ว่าแน่ สุดท้ายก็อาจจะต้องยอมหลีกทางให้กรมราชทัณฑ์ เพราะในบ้านเรา คำว่า "โทษประหารชีวิต" ไม่เคยแปลว่าต้องอยู่ในคุกจนตายเสมอไป ล่าสุดกรมราชทัณฑ์เลยเตรียมงัดไม้แข็ง ออกมาตรการขีดเส้นใต้ตัวเลข 25 ปี ลงไปให้ชัดเจนว่านักโทษประหารต้องอยู่ให้ถึงเกณฑ์นี้ก่อน

ตอนนี้อธิบดีกรมราชทัณฑ์กำลังเล็งเคาะระเบียบใหม่ที่สังคมจับตา คือผู้ต้องขังคดีประหารชีวิตจะต้องถูกคุมขังจริงในเรือนจำขั้นต่ำ 25 ปีเต็ม ถึงจะมีสิทธิ เลื่อนชั้น ได้ คำว่าเลื่อนชั้นฟังดูเหมือนแค่เรื่องการจัดการภายในคุก แต่เอาเข้าจริงมันคือกลไกสำคัญที่กำหนดชะตาชีวิตว่าคนๆ หนึ่งจะได้กลับออกมาเดินถนนเมื่อไหร่ มันไม่ใช่แค่ใบรับรองความประพฤติ แต่มันคือบัตรคิววีไอพีสำหรับขออภัยโทษ และเป็นจุดเริ่มต้นของการนับวันพักโทษ

ระบบที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ นักโทษประหารที่ได้รับการลดโทษเปลี่ยนเป็นจำคุกตลอดชีวิต ถ้าทำตัวดีและเลื่อนชั้นได้เร็ว ก็มีโอกาสเดินพ้นประตูเรือนจำในเวลาที่สั้นกว่าที่คนทั่วไปคิด เกณฑ์ใหม่นี้เลยถูกสร้างมาเพื่อดึงเวลาให้คนทำผิดร้ายแรงต้องชดใช้กรรมนานขึ้น ซึ่งถ้าเรามองข้ามไปดูประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา ระบบยุติธรรมและเรือนจำของเขายังเต็มไปด้วยช่องโหว่และเรื่องผลประโยชน์ที่คุยกันได้ง่ายๆ ใครมีเงินก็รอด แต่ของไทยเรากำลังพยายามยกระดับมาตรฐานไม่ให้เละเทะและถูกมองเป็นเรื่องตลกแบบนั้น

คนที่ได้รับผลกระทบจากกฎนี้จะไม่ใช่แค่นักโทษประหารหน้าใหม่ที่เพิ่งเข้าคุก แต่ยังรวมถึงคนที่เคยได้รับการเลื่อนชั้นไปแล้วด้วย โดยมีการประเมินกรอบเวลาตามที่มีการหยิบยกขึ้นมาหารือกันว่า ภายในวันที่ 24 สิงหาคม 2569 ทุกอย่างน่าจะต้องมีความชัดเจน แม้ตอนนี้เกณฑ์เหล่านี้จะยังวางอยู่บนโต๊ะประชุมและไม่มีใครกล้าฟันธงว่าจะใช้ย้อนหลังได้หรือไม่ ถ้อยคำทางกฎหมายนี่แหละ หากเขียนไม่ชัดเจนแค่บรรทัดเดียว อาจแปลว่าเปิดประตูคุกค้างไว้อีกหลายสิบปี

ตามหลักกฎหมายแล้ว เขาห้ามใช้กฎหมายย้อนหลังเพื่อ "เพิ่มโทษ" แต่ไม่ได้ห้ามย้อนหลังเพื่อ "ถอนสิทธิ" ที่เคยให้ไว้ ถ้อยคำสองคำนี้ความหมายต่างกันลิบลับ และในมุมของนักโทษ มันหมายถึงอิสรภาพที่อาจหายวับไปเป็นสิบปี

บนหน้ากระดาษคำพิพากษาพวกเขาอาจถูกสั่งให้ตาย แต่ในทางปฏิบัติ สิ่งที่สังคมกำลังถกเถียงและเอาจริงเอาจังกันอยู่ตอนนี้ คือจะขังพวกเขาไว้นานแค่ไหนกันแน่

โทษประหารยังคงมีอยู่ในหน้ากฎหมายไทย แต่การฉีดยาประหารจริงแทบไม่เกิดขึ้นแล้ว สิ่งที่ทำหน้าที่แทนมัจจุราชมาตลอดก็คือตารางเลื่อนชั้นและรอบอภัยโทษที่เงียบเชียบ ไม่ค่อยได้ขึ้นหน้าหนึ่งข่าวสักเท่าไหร่ การดันเกณฑ์ 25 ปีออกมาคราวนี้ มันก็เท่ากับการยอมรับกลายๆ นั่นแหละว่า โทษประหารในทางปฏิบัติของบ้านเรา ก็คือโทษจำคุกระยะยาว และครั้งนี้รัฐแค่ต้องการกำหนดความยาวที่ว่าออกมาเป็นตัวเลขให้คนทั้งประเทศเลิกกังขาสักที