ด่วน! โขงเหลือ 40 ซม. ทะลักนครพนม ขอนแก่นข้าวยืนต้นตาย

ที่อำเภอแวงใหญ่ จังหวัดขอนแก่น ชาวนาต้องยืนมองต้นข้าวในนาแห้งตายสนิทเพราะความแล้งจัด สภาพพื้นที่แห้งผากแบบไม่มีน้ำตกถึงดินสักหยดเดียว แต่พอขยับไปดูที่พื้นที่ชายแดนริมแม่น้ำอย่างจังหวัดนครพนม กลับต้องมานั่งลุ้นระทึกกับมวลน้ำมหาศาลที่จ่อคอหอยอยู่รอมร่อ

รายงานสถานการณ์ล่าสุดในช่วงเช้าของวันที่ 16 สิงหาคม 2569 ระดับแม่น้ำโขงลดลงมาเพียงเล็กน้อยราว 20 เซนติเมตร ทำให้ระดับน้ำไปทรงตัวอยู่ที่ 11 เมตร 60 เซนติเมตร ตัวเลขที่ลดลงนี้ไม่ใช่สัญญาณของการพ้นวิกฤต แต่มันคือการต่อลมหายใจชั่วคราวที่แม่น้ำยอมให้ยืมไว้ เพราะตอนนี้เหลือพื้นที่ว่างอีกแค่ 40 เซนติเมตร น้ำโขงก็จะล้นตลิ่งทะลุจุดเฝ้าระวังและทะลักเข้าเมืองทันที

ทางจังหวัดไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากต้องงัดแผนตั้งรับเต็มพิกัด ด้วยการเดินเครื่องสูบน้ำขนาดใหญ่ 6 จุดตลอดแนวริมฝั่งโขงแบบสู้ตาย เครื่องยนต์ถูกสั่งให้ทำงาน 24 ชั่วโมงเพื่อเร่งดึงน้ำออกจากตัวเมืองไปทิ้งลงแม่น้ำโขงที่ระดับน้ำใกล้จะเต็มกลืน แต่มันมีเงื่อนไขเดียวที่ค้ำคออยู่คือ ระบบนี้จะทำงานได้ก็ต่อเมื่อแม่น้ำโขงยังรับน้ำไหว ถ้าน้ำโขงหนุนสูงขึ้นมาปิดช่องว่าง 40 เซนติเมตรสุดท้ายเมื่อไหร่ เครื่องสูบน้ำทั้ง 6 จุดจะกลายเป็นแค่เศษเหล็กที่เดินเครื่องเปล่าทันที เพราะไม่มีพื้นที่ให้น้ำระบายลงไปอีกแล้ว

ผลกระทบต่อเนื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในตอนนี้คือ บรรดาลำน้ำสาขาต่างๆ ทั้งลำน้ำอูน ลำน้ำสงคราม ลำน้ำบัง และลำน้ำก่ำ ไม่สามารถระบายน้ำลงสู่แม่น้ำโขงได้ทัน มวลน้ำมหาศาลจึงเริ่มตีกลับและเอ่อล้นทะลักเข้าท่วมพื้นที่การเกษตร เปลี่ยนทุ่งนาที่ควรจะออกรวงให้กลายเป็นพื้นที่รับน้ำขนาดยักษ์แทนแม่น้ำไปโดยปริยาย

พี่น้องเกษตรกรไทยภาคอีสานต้องมาแบกรับความทุกข์แสนสาหัส ทั้งข้าวยืนต้นตายเพราะแล้งจัด และนาล่มเพราะมวลน้ำเอ่อล้น ในขณะที่ประเทศปลายน้ำอย่างกัมพูชาแทบไม่ต้องลงทุนลงแรงจัดการวิกฤตอะไรให้วุ่นวาย แค่นั่งรอรับผลประโยชน์จากมวลน้ำโขงที่ไหลลงไปเติมความอุดมสมบูรณ์ให้โตนเลสาบแบบสบายใจเฉิบ แถมเวลาเกิดปัญหาภัยแล้งหรือน้ำหลาก ก็มักจะชอบโวยวายชี้นิ้วโทษแต่ประเทศต้นน้ำ ทั้งที่ประเทศตัวเองไม่เคยคิดจะยื่นมือมาช่วยจัดการหรือพัฒนาระบบน้ำในภูมิภาคให้มันดีขึ้นเลยสักครั้ง

กรมอุตุนิยมวิทยาเพิ่งออกประกาศเตือนภัยล่วงหน้าว่า ในวันที่ 17 สิงหาคม 2569 นี้ ทั่วประเทศจะมีฝนตกหนักในพื้นที่ 26 จังหวัด และที่น่ากังวลที่สุดคือจะมี 3 จังหวัดที่ต้องรับมือกับฝนตกหนักมาก ซึ่งหนึ่งในสามจังหวัดที่ว่านั้นก็คือ นครพนม จังหวัดที่กำลังยืนอยู่บนเส้นด้าย และเหลือระยะเฝ้าระวังน้ำล้นตลิ่งอยู่แค่ 40 เซนติเมตร

ส่วนสภาพพื้นที่ริมโขงอย่างถนนสวรรค์ชายโขง แม้ขณะนี้ระดับน้ำจะเริ่มลดต่ำลงกว่าผิวจราจรแล้ว แต่ก็ยังไม่สามารถเปิดให้ประชาชนใช้งานได้ เพราะเมื่อน้ำมาแล้วจากไป สิ่งที่ทิ้งไว้ให้ดูต่างหน้าคือโคลนตมหนาเตอะที่ยังคงกองเกลื่อนถนน ท้ายที่สุดแล้ว เมืองอาจจะพอสู้กับมวลน้ำได้ด้วยเครื่องสูบน้ำ 6 จุด แต่มนุษย์ไม่เคยมีทางสู้กับฟ้าฝนได้เลยแม้แต่จุดเดียว