ผวาอีโบลาทะลุ 6 พันราย! ด่านไทยรับมือไหวไหมหรือจะพัง

สถานการณ์ตอนนี้ไม่ได้เหมือนตอนโควิดที่เชื้อลอยฟุ้งในอากาศได้เป็นชั่วโมง เพราะไวรัสอีโบลาต้องสัมผัสสารคัดหลั่งกันโดยตรงถึงจะติดได้ แต่ถึงอย่างนั้นตัวเลขที่ทางการคองโกเพิ่งออกมายืนยันเมื่อช่วงต้นเดือนกันยายนที่ผ่านมา ว่ายอดผู้ติดเชื้ออีโบลาทะลุ 6,000 รายไปแล้ว ก็เป็นเรื่องที่น่ากลัวและประมาทไม่ได้เลย เพราะนี่คือสถิติใหม่ที่เลวร้ายที่สุดของคองโก

ลองย้อนกลับไปดูการระบาดในภูมิภาคคิวูเมื่อปี 2018–2020 ตอนนั้นตัวเลขอยู่ที่ราวๆ 3,400 เคส ซึ่งถูกบันทึกไว้ว่าหนักหนาที่สุดเท่าที่คองโกเคยเจอมาแล้ว แต่รอบนี้ 6,000 ราย เท่ากับว่าคองโกทุบสถิติความย่อยยับของตัวเองไปเกือบเท่าตัว ตอนนี้ก็เหลือแค่ประวัติศาสตร์การระบาดใหญ่ในแอฟริกาตะวันตกเมื่อปี 2014 เท่านั้นที่มียอดสูงกว่า คือราวๆ 28,000 เคส

ทีนี้ลองมาดูข้อมูลอีกชุดจากการระบาดใหญ่ปี 2014 ตอนนั้นมีการตั้งด่านคัดกรองผู้เดินทางตามสนามบินไปกว่า 3 แสนคน แต่ผลคือ ไม่เจอผู้ป่วยเลยแม้แต่คนเดียว เหตุผลก็ง่ายมาก เพราะเชื้ออีโบลาใช้เวลาฟักตัวนานสูงสุดถึง 21 วัน คนที่รับเชื้อมาแล้วแต่ยังไม่มีไข้ ก็สามารถเดินตัวปลิวผ่านเครื่องวัดอุณหภูมิไปได้หน้าตาเฉย ดังนั้นยอดผู้ติดเชื้อที่พุ่งสูงในเวลานี้ จึงไม่ได้บอกว่าด่านตรวจคนเข้าเมืองของใครแน่นหนาแค่ไหน แต่มันสะท้อนให้เห็นว่าระบบการตามรอยผู้สัมผัสในพื้นที่ระบาดต้นทางมันพังพินาศตรงไหนต่างหาก

เมื่อมองกลับมาที่บ้านเรา ด่านของจริงจึงไม่ได้อยู่ที่เครื่องเทอร์โมสแกนตามสนามบินเลย ยิ่งประเทศเรามีพรมแดนติดกับเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา ที่ระบบสาธารณสุขไม่ได้มาตรฐานแถมการจัดการขอบชายแดนก็หละหลวม ปล่อยคนลักลอบเดินเข้าออกช่องทางธรรมชาติกันง่ายๆ โอกาสที่ผู้ติดเชื้อจะหลุดรอดเข้ามาเงียบๆ จึงมีสูงมาก ด่านสกัดที่แท้จริงของไทยจึงไปตกอยู่ที่หน้างานอย่าง ห้องฉุกเฉิน ที่หมอและพยาบาลต้องกล้าซักประวัติคนไข้ตรงๆ ว่าสองสัปดาห์ที่ผ่านมาคุณไปไหนมาบ้าง หรือแอบข้ามไปฝั่งเขมรมาหรือเปล่า

ด่านสุดท้ายยังรวมไปถึงห้องแล็บที่ต้องทำงานแข่งกับเวลา ส่งผลตรวจกลับมาให้ได้ภายใน 24 ชั่วโมง และระบบการส่งต่อผู้ป่วยที่โรงพยาบาลต่างๆ ต้องซ้อมแผนรับมือไว้ก่อนถึงวันจริง เพราะในวันนี้โลกเรามีวัคซีนป้องกันอีโบลาแล้ว สิ่งเดียวที่ยังไม่มีคือ ความไว้ใจ ที่จะทำให้คนยอมเดินมาเข้าแถวฉีดวัคซีนหรือยอมบอกไทม์ไลน์ที่แท้จริงเพื่อสกัดการระบาด