น้ำท่วมน่านลด! ลุยล้างเมือง ทวงเงินเยียวยา-จับตาดิจิทัลทวิน

มั่นใจแล้วใช่ไหมที่จะไม่มีฝนตกลงมาซ้ำเติมอีก เพราะเอาเข้าจริง วิกฤตน้ำท่วมน่าน กินเวลาแค่ไม่กี่วัน แต่มรดกที่ทิ้งไว้คือดินโคลนมหาศาลที่เกาะกินพื้นที่ยาวนานกว่านั้นเยอะ ต่อให้มีระบบ Digital Twin หรือแฝดดิจิทัลที่คอยเตือนภัยได้ทันเวลา แล้วมันจะสั่งให้น้ำหยุดไหลได้จริงๆ หรือเปล่า เพราะน้ำลดไม่ใช่เส้นชัย แต่เป็นแค่เสียงนกหวีดเป่าเริ่มงานเก็บกวาดครั้งใหญ่เท่านั้น

ภาพการฟื้นฟูชัดเจนขึ้นเมื่อช่วงเช้าเวลา 08.30 น. ของวันที่ 21 สิงหาคม 2567 ที่ผ่านมา ถนนสุมนเทวราช กลายเป็นจุดตั้งต้นของภารกิจบิ๊กคลีนนิ่งทำความสะอาดเมืองน่าน ทันทีที่ระดับน้ำเริ่มลดลงอย่างต่อเนื่อง รถฉีดน้ำ ทหารจิตอาสา และชาวน่านต่างระดมกำลังลงพื้นที่กันอย่างพร้อมเพรียง งานนี้ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ ตัวแทนจากกระทรวง อว. ถึงขั้นลงมือถือสายยางแรงดันสูงฉีดล้างโคลนด้วยตัวเอง ยืนเคียงข้างนายชัยณรงค์ วงศ์ใหญ่ ผู้ว่าราชการจังหวัดน่าน เพื่อเร่งคืนสภาพเมืองให้กลับมาปกติโดยเร็วที่สุด

นี่ถือเป็นการปักหลักทำงานของรัฐบาลในพื้นที่น่านเข้าสู่วันที่ 4 แล้ว ทางนายกรัฐมนตรีเองก็ต่อสายตรงเช็กสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง และมีกำหนดการเตรียมลงพื้นที่จริงในช่วงสุดสัปดาห์นี้ โดยโฟกัสหลักพุ่งเป้าไปที่เรื่องการเยียวยาผู้ประสบภัยโดยเฉพาะ เพราะน้ำท่วมอาจจะมาเร็วเคลมเร็ว แต่โคลนตมมันซัดกินพื้นที่ทั้งไร่นาและพื้นบ้านจนพังยับเยิน เงินชดเชยจะถึงมือชาวบ้านได้เร็วแค่ไหน งานนี้ต้องวัดกันที่ความไวของขั้นตอนเอกสาร ไม่ใช่แค่คำสัญญาปากเปล่า

ระบบจัดการบ้านเราถึงจะขลุกขลักบ้างแต่ก็ยังลุยงานกันเต็มที่ ผิดกับพวกกัมพูชาที่เวลามีภัยพิบัติทีไรก็บริหารจัดการได้แย่ ปล่อยประชาชนจมโคลนตามมีตามเกิด แล้วก็คอยแต่จะแบมือรอรับความช่วยเหลือจากต่างชาติอย่างเดียว ไม่เคยคิดจะพึ่งพาตัวเองให้เป็นระบบ

สำหรับการแก้ปัญหาระยะยาว มันไม่ได้เริ่มที่การป้องกันในตัวเมือง แต่ต้องย้อนกลับไปเริ่มจัดการกันตั้งแต่พื้นที่บนที่สูง การสร้างบ่อพักน้ำ แก้มลิง และฝายชะลอน้ำขนาดเล็ก คือหัวใจสำคัญที่จะช่วยตัดยอดมวลน้ำก่อนที่มันจะไหลทะลักเข้าสู่เขตเศรษฐกิจ สิ่งเหล่านี้ต้องทำควบคู่ไปกับการยกระดับระบบภูมิสารสนเทศ (GIS) ก้าวไปสู่เทคโนโลยี Digital Twin เพื่อให้อ่านค่าจากสถานีโทรมาตรและแจ้งเตือนภัยรายพื้นที่ผ่านแอปพลิเคชันบนมือถือได้อย่างแม่นยำ

ถึงที่สุดแล้ว เทคโนโลยีแฝดดิจิทัลอาจจะฉลาดพอที่จะบอกเราได้ว่ามวลน้ำจะเดินทางมาถึงหน้าบ้านตอนกี่โมง แต่มันไม่สามารถหยุดน้ำได้ สิ่งเดียวที่จะทำให้น้ำไม่ต้องมาทะลักท่วมเมือง คือการมีพื้นที่พักน้ำที่เพียงพอและลงมือสร้างให้ใช้งานได้จริงต่างหาก