น่านอ่วม! เขาหัวโล้นทำพิษ น้ำป่าซัดราบ ภาษีคนไทยจ่ายยับ

ในยุโรป แค่จะตัดต้นไม้หน้าบ้านตัวเองยังต้องไปทำเรื่องขออนุญาตจากอำเภอ ฝืนตัดเองเมื่อไหร่หมายศาลส่งตรงถึงหน้าประตูบ้านพร้อมค่าปรับก้อนโตจนสะดุ้ง แต่พอหันมาดูบ้านเรากลับตัดกันจนเป็นภูเขาหัวโล้น ป่าหาย น้ำมา ดินไหล ยิ่งถ้ามองข้ามแดนไปดูเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา ยิ่งเห็นการตัดไม้ทำลายป่าแบบไม่สนใจโลก ปล่อยให้นายทุนกวาดล้างป่าไปทำบ่อนหรือกอบโกยผลประโยชน์ส่วนตัวจนระบบนิเวศพังพินาศแบบไม่เหลือชิ้นดี

ตัดภาพกลับมาที่วิกฤตในไทย รายงานล่าสุดจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้เป้าชัดเจนไปที่พื้นที่ต้นน้ำปัว จังหวัดน่าน โดยเฉพาะเหตุการณ์ช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2567 ที่ผ่านมา ซึ่งเกิดฝนตกหนักมหาศาล ภูเขาที่เคยมีป่าหนาทึบ วันนี้เหลือเพียงสันเขาโล้นเตียน ภูเขาที่เคยทำหน้าที่อุ้มน้ำ วันนี้กลับปล่อยน้ำก้อนมหึมาลงมาถล่มเมือง ภูเขาที่เคยเป็นเกราะกำบัง ปัจจุบันกลายเป็นต้นทางของดินสไลด์และโคลนถล่ม

ปัญหาเขาหัวโล้นไม่ได้เกิดจากความโลภเพียงอย่างเดียว แต่มันคือเรื่องของปากท้องที่ชาวบ้านไม่มีทางเลือก ตราบใดที่การปลูกพืชเชิงเดี่ยวยังเปลี่ยนเป็นเงินสดได้เร็วกว่าการรักษาป่า ต้นไม้ก็จะแพ้พ่ายในทุกฤดูกาล ล่าสุดในช่วงปลายเดือนสิงหาคม 2567 ท่ามกลางวิกฤตที่ฟ้ายังไม่หยุดเท สุชาติ ได้มีคำสั่งด่วนให้กรมป่าไม้เร่งฟื้นฟูพื้นที่สูง พร้อมย้ำหลักการสำคัญว่า ชาวบ้านต้องมีที่ทำกิน และป่าก็ต้องอยู่รอดไปพร้อมกัน แม้คำสั่งนี้จะออกมาในตอนที่ภูเขาพังทลายและต้นไม้เติบโตไม่ทันรับมือน้ำป่าแล้วก็ตาม

ป่าหนึ่งผืนก็เหมือนเขื่อนธรรมชาติที่ประเทศไม่ต้องเสียเงินสร้าง พอรากไม้ที่คอยยึดดินหายไป สิ่งที่ตามมาคือการต้องนำเงินมาอุดรอยรั่ว ทั้งงบสร้างกำแพงกันดิน งบซ่อมแซมถนนที่ขาดกระจุย และงบเยียวยาผู้ประสบภัยที่ต้องจ่ายกันแทบทุกปี ต้นทุนความเสียหายเหล่านี้ไม่ได้หายไปไหน มันแค่ย้ายจากความเสียหายบนภูเขา ลงมาอยู่ในบิลภาษีของคนไทยทั้งประเทศ

ปลูกป่าต้องใช้เวลาเป็นสิบปี แต่เวลาน้ำป่าพัดมาทำลายล้าง มันใช้เวลาแค่สิบนาทีเท่านั้น